پاستل چیست | انواع پاستل ها کدامند و چه تفاوتی با مداد شمعی دارند؟
به‌روزرسانی‌شده در ۱۴۰۵
فهرست مطالب
پاستل چیست و از چه موادی تشکیل شده است؟
پاستل (Pastel) یکی از ماندگارترین ابزارهای نقاشی است که ساختار اصلی آن از رنگدانه (پیگمنت) خالص پودری همراه با میزان مشخصی چسب پایه یا بست تشکیل می‌شود. بسته به این‌که در تولید پاستل از صمغ‌های طبیعی، متیل سلولز یا وکس و موم استفاده شده باشد، بافت و رفتار رنگی پاستل روی مقوا کاملاً متفاوت خواهد بود.
ویژگی منحصربه‌فرد پاستل این است که به دلیل بالا بودن غلظت رنگدانه، درخشش زنده و مخملی به اثر هنری می‌بخشد. نقاشان با استفاده از تکنیک محو کردن، لایه‌گذاری و ترکیب رنگ‌ها می‌توانند حس زنده و بی‌نظیری در آثار خود ایجاد کنند.
انواع پاستل کدامند؟ (معرفی ۵ مدل اصلی)
پاستل‌ها به‌طور کلی در دو دسته اصلی چرب (روغنی) و گچی (خشک) به بازار عرضه می‌شوند. اما اگر بخواهیم دقیق‌تر بررسی کنیم، پاستل به ۵ مدل تخصصی تقسیم می‌شود که هرکدام برای سبک و بخش خاصی از نقاشی کاربرد دارند:
۱. پاستل نرم (Soft Pastel)
پاستل‌های نرم معمولاً دارای شکل استوانه‌ای هستند و چسب کمتری نسبت به مدل‌های سخت دارند. در فرایند ساخت پاستل نرم، حجم بیشتری از رنگدانه خالص با حداقل میزان ماده چسبنده ترکیب می‌شود. همین امر باعث ایجاد بافتی نرم، مخملی و بسیار روان روی کاغذ می‌گردد.
پاستل نرم به دلیل ترکیب رنگ فوق‌العاده روی سطح مقوا، پرفروش‌ترین و محبوب‌ترین نوع پاستل در میان هنرمندان حرفه‌ای به شمار می‌رود. بیشتر پاستل‌های گچی رایج در بازار در این گروه قرار می‌گیرند.
۲. پاستل سخت (Hard Pastel)
پاستل سخت از همان موادی که در پاستل نرم به کار رفته ساخته شده است، با این تفاوت که چسب بیشتر و رنگدانه کمتری دارد. این پاستل‌ها معمولاً مقطعی مربعی یا مستطیلی دارند و کمتر خرد می‌شوند.
هنرمندان حرفه‌ای غالباً از پاستل نرم برای پوشش‌دهی زمینه‌ها و ترکیب رنگ‌ها، و از پاستل سخت برای رسم خطوط دقیق، لبه‌ها و جزئیات ظریف استفاده می‌کنند.
۳. مداد پاستلی (Pastel Pencil)
مداد پاستلی شباهت ظاهری زیادی به مداد رنگی دارد، اما مغزی درون آن از جنس پاستل سخت است. این ابزار برای ترسیم جزئیات بسیار دقیق پرتره مانند اجزای چهره، تار موها و خطوط باریک فوق‌العاده است. نگهداری آسان و کثیف نشدن دست از مزایای مهم مداد پاستلی نسبت به پاستل‌های شمش است. برای آشنایی با سایر ابزارهای مدادی می‌توانید مقاله انواع مداد طراحی را مطالعه نمایید.
۴. پاستل روغنی (Oil Pastel)
پاستل روغنی ترکیبی متفاوت نسبت به سایر مدل‌ها دارد؛ زیرا در آن از ماده‌ای پایه به نام موم (Wax) و چربی‌های غیرخشک‌شونده استفاده می‌شود. به همین علت، پاستل روغنی بر خلاف انواع پاستل گچی، به هیچ وجه پودر یا خرد نمی‌شود و ذرات آن در هوا پخش نمی‌گردند.
این نوع پاستل جلوه‌ای براق و غنی به نقاشی می‌بخشد و پایداری بالایی در برابر رطوبت دارد. به دلیل چسبندگی ذاتی، نقاشی‌های کشیده شده با پاستل روغنی نیازی به اسپری فیکساتور یا تثبیت‌کننده ندارند.
۵. پن پاستل (Pan Pastel)
پن پاستل جدیدترین نسل پاستل‌های نرم به شمار می‌رود که در ظرف‌های دایره‌ای کوچک به شکل پودر فشرده بسته‌بندی می‌شود. این پاستل‌ها با اسفنج‌های مخصوص روی کاغذ قرار می‌گیرند و غلظت رنگ بی‌نظیر همراه با گرد و غبار بسیار کمتری دارند.
تفاوت پاستل با مداد شمعی چیست؟
بسیاری از افراد مداد شمعی و پاستل روغنی را یکسان می‌دانند، در حالی که این دو ابزار اگرچه در دسته ابزارهای مومی قرار دارند، تفاوت‌های ساختاری و کاربردی مهمی دارند:
- بافت و پوشش‌دهی: پاستل روغنی بافتی خمیری‌تر، نرم‌تر و غلیظ‌تر دارد و به راحتی لایه‌های رنگی روی هم می‌نشینند. اما مداد شمعی سخت‌تر بوده و موم بیشتری دارد.
- ترکیب‌پذیری رنگ‌ها: پاستل روغنی قابلیت ترکیب رنگی بالایی دارد، در حالی که مداد شمعی به سختی با رنگ‌های دیگر ترکیب می‌شود.
- سطح کاربری: مداد شمعی بیشتر برای آموزش‌های ابتدایی کودکان استفاده می‌شود، اما پاستل روغنی ابزاری حرفه‌ای برای نقاشان است.
| ویژگی | پاستل روغنی | مداد شمعی |
|---|---|---|
| پایه اصلی | روغن و موم نرم | موم پارافین سخت |
| قدرت ترکیب رنگ | بسیار بالا و خمیری | بسیار کم و محدود |
| مقاومت در برابر آب | متوسط | بسیار بالا |
علاقه‌مند به داشتن یک پرتره نفیس با پاستل هستید؟
شما می‌توانید همین حالا اثر دلخواه خود را ثبت کنید تا هنرمندان تیکتاشاپ آن را اجرا کنند.
فرق پاستل گچی و روغنی در چه مواردی است؟
شناخت تفاوت بین پاستل گچی (خشک) و پاستل روغنی نقش مهمی در انتخاب ابزار مناسب برای پروژه هنری شما دارد. پاستل گچی حالتی پودری و خشک دارد که به راحتی با محوکن یا انگشت روی مقوا پخش می‌شود و نمایی مات به کار می‌دهد. در مقابل، پاستل روغنی حسی شبیه به رنگ روغن ایجاد می‌کند و جلوه‌ای زنده و نیمه‌براق دارد.
نمونه‌های نقاشی پرتره با مداد رنگی
مجموعه‌ای از آثار پرتره تیکتاشاپ با مداد رنگی، با تمرکز بر شباهت چهره، رنگ‌آمیزی طبیعی و اجرای حرفه‌ای.
برای شروع نقاشی با پاستل چه وسایلی لازم است؟
برای تجربه یک نقاشی دلپذیر و موفق با انواع پاستل، علاوه بر خود ست پاستل، به وسایل مکمل زیر نیاز خواهید داشت:
- کاغذ و مقوای مخصوص پاستل: مقواهایی مانند فابریانو، اشتنباخ یا کانسون با بافت چکشی و زبر برای نگهداری پودر پاستل گچی ضروری هستند. اطلاعات بیشتر را در راهنمای انتخاب کاغذ برای نقاشی مطالعه کنید.
- محوکن و قلم‌مو: برای ایجاد سایه‌روشن‌های نرم و یکدست روی مقوا.
- پاک‌کن خمیری: برای برداشتن رنگ‌های اضافی بدون آسیب به بافت کاغذ.
- اسپری فیکساتور: برای تثبیت نهایی آثار کشیده شده با پاستل گچی و جلوگیری از ریختن پودر.
نمونه‌های نقاشی پرتره با تکنیک میکس مدیا
مجموعه‌ای از آثار پرتره تیکتاشاپ با تکنیک میکس مدیا، ترکیبی از رنگ و متریال برای خلق آثار خاص و هنری.
پرسش‌های متداول درباره پاستل و کاربردهای آن
۱. آیا پاستل نرم نیاز به اسپری فیکساتور دارد؟
بله، به دلیل پودری بودن پاستل نرم و گچی، پس از اتمام کار باید از اسپری فیکساتور مخصوص پاستل استفاده کنید تا رنگ‌ها تثبیت شده و ریخته نشوند.
۲. کدام نوع پاستل برای شروع کار مبتدیان بهتر است؟
مدادهای پاستلی و پاستل‌های سخت به دلیل کنترل راحت‌تر و عدم کثیف کردن دست، انتخابی ایده‌آل برای شروع و یادگیری پایه نقاشی با پاستل هستند.
۳. آیا می‌توان پاستل روغنی را با پاستل گچی ترکیب کرد؟
خیر، به دلیل عدم هماهنگی پایه ترکیبی موم و چربی در پاستل روغنی با حالت پودری پاستل گچی، این دو نوع پاستل با هم ترکیب نمی‌شوند.
۴. آیا برای نقاشی چهره با پاستل، مداد پاستلی ضروری است؟
برای اجرای جزئیات دقیق مانند چشم‌ها، لب و تار موها در طراحی چهره، استفاده از مداد پاستلی کنترل کار را بسیار راحت‌تر و دقیق‌تر می‌کند.
۵. چگونه می‌توان ماندگاری نقاشی با پاستل روغنی را افزایش داد؟
با قاب‌سازی مناسب همراه با شیشه و استفاده از پاسپارتو برای ایجاد فاصله بین شیشه و سطح نقاشی، ماندگاری اثر به حداکثر می‌رسد.
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
پاستل‌ها ابزارهایی بسیار متنوع و جذاب برای خلق آثار هنری به شمار می‌روند. شناخت تکنیک‌ها و تفکیک انواع پاستل مانند نرم، سخت، روغنی و مداد پاستلی به شما کمک می‌کند متناسب با سبک کاری خود بهترین ابزار را انتخاب کنید. اگر قصد دارید تصاویری ماندگار را به اثری هنری تبدیل کنید، می‌توانید جهت بررسی تعرفه‌ها و ثبت سفارش به صفحه سفارش نقاشی چهره در فروشگاه تیکتاشاپ مراجعه فرمایید.