آموزش تناسب‌بندی و حجم‌سازی در طراحی با مداد
تناسب‌بندی و حجم‌سازی از مهم‌ترین اصولی هستند که هر هنرجوی طراحی باید از همان مراحل ابتدایی یادگیری با آن‌ها آشنا شود. اگر اندازه و ارتباط بخش‌های مختلف یک سوژه درست ترسیم نشود، حتی سایه‌پردازی حرفه‌ای نیز نمی‌تواند نتیجه‌ای واقع‌گرایانه ایجاد کند.
در مقابل، زمانی که تناسبات صحیح باشند و حجم به کمک نور و سایه به‌درستی نمایش داده شود، یک طراحی ساده می‌تواند عمق، فرم و حس سه‌بعدی پیدا کند. در این آموزش با مفهوم تناسب‌بندی و حجم‌سازی و کاربرد آن‌ها در طراحی با مداد آشنا می‌شویم.
تناسب‌بندی در طراحی چیست؟
تناسب‌بندی به معنای ایجاد رابطه درست و منطقی میان اندازه و موقعیت اجزای مختلف یک تصویر است. به زبان ساده، هر قسمت از سوژه باید نسبت مناسبی با قسمت‌های دیگر داشته باشد.
برای مثال، هنگام طراحی یک انسان باید اندازه سر، تنه، دست‌ها و پاها نسبت به یکدیگر منطقی باشد. در طراحی اشیاء نیز باید طول، عرض، ارتفاع و فاصله اجزای مختلف با یکدیگر هماهنگ باشند.
قبل از پرداختن به جزئیات، ابتدا فرم کلی و نسبت‌های اصلی سوژه را بررسی کنید. اصلاح تناسبات در مراحل ابتدایی بسیار ساده‌تر از اصلاح آن‌ها پس از تکمیل جزئیات است.
حجم‌سازی در طراحی چیست؟
حجم‌سازی به فرآیندی گفته می‌شود که در آن یک شکل یا سوژه دوبعدی روی کاغذ، دارای حس عمق و سه‌بعدی بودن می‌شود. در واقع هنرمند با استفاده از نور، سایه، تیرگی و روشنی، فرم واقعی جسم را برای بیننده قابل درک می‌کند.
سایه‌روشن یکی از مهم‌ترین ابزارهای حجم‌سازی در طراحی با مداد است. با مشخص کردن جهت نور و ایجاد اختلاف مناسب میان قسمت‌های روشن، نیمه‌تیره و تاریک، می‌توان فرم یک جسم را به‌صورت طبیعی نمایش داد.
عناصر مؤثر در ایجاد حجم
- نور: مشخص کردن جهت و شدت نور، پایه اصلی سایه‌پردازی است.
- سایه اصلی: قسمت‌هایی از فرم که نور کمتری دریافت می‌کنند، تیره‌تر دیده می‌شوند.
- نیم‌سایه: بخش میانی بین قسمت روشن و تاریک است و به انتقال نرم تنالیته کمک می‌کند.
- سایه افتاده: سایه‌ای است که جسم روی سطح اطراف خود ایجاد می‌کند و به قرارگیری آن در فضا کمک می‌کند.
رابطه تناسب‌بندی و حجم‌سازی
تناسب‌بندی و حجم‌سازی دو مهارت جدا از یکدیگر نیستند. ابتدا باید ساختار و اندازه اجزای سوژه به‌درستی مشخص شود و سپس با استفاده از سایه‌روشن، فرم و حجم آن‌ها ساخته شود.
اگر تناسبات صحیح باشند اما حجم‌سازی ضعیف باشد، طراحی ممکن است از نظر اندازه درست ولی از نظر فرم تخت به نظر برسد. از طرف دیگر، سایه‌پردازی قوی روی تناسبات اشتباه نیز نمی‌تواند یک طراحی واقع‌گرایانه ایجاد کند.
بررسی اندازه، نسبت‌ها و ساختار کلی سوژه
تعیین جهت نور و تقسیم‌بندی روشن و تاریک
ساخت حجم با ایجاد تنالیته و سایه‌روشن
ویدئوی آموزش تناسب‌بندی و حجم‌سازی
اطلاعات این آموزش
- عنوان آموزش: آموزش تناسب‌بندی و حجم‌سازی هاشوری با مداد نوکی
- مدت زمان: ۰۹:۵۰
- سطح آموزش: مقدماتی – پایه
- زبان آموزش: فارسی
- مشاهده ویدئو در آپارات ←
چگونه تناسب‌بندی و حجم‌سازی را بهتر یاد بگیریم؟
برای پیشرفت در طراحی، بهتر است تمرین‌ها را از فرم‌های ساده شروع کنید. مکعب، استوانه، کره و مخروط نمونه‌های مناسبی برای تمرین حجم‌سازی هستند؛ زیرا درک نور و سایه در آن‌ها نسبت به سوژه‌های پیچیده آسان‌تر است.
پس از تسلط نسبی بر فرم‌های ساده، می‌توانید همین اصول را در طراحی چهره، بدن انسان، حیوانات و اشیاء مختلف به کار ببرید. در این مرحله، توجه به نسبت‌ها و ساختار اولیه سوژه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
تمرین، کلید پیشرفت در طراحی است
با تمرین اصول تناسب‌بندی، سایه‌روشن و حجم‌سازی، پایه طراحی خود را تقویت کنید و قدم‌به‌قدم به سمت طراحی حرفه‌ای‌تر حرکت کنید.
جمع‌بندی
تناسب‌بندی، ساختار صحیح سوژه را شکل می‌دهد و حجم‌سازی باعث می‌شود این ساختار روی کاغذ دارای عمق و فرم سه‌بعدی شود. ترکیب این دو مهارت، یکی از پایه‌های اصلی یادگیری طراحی و سیاه قلم است. با تمرین منظم و مشاهده دقیق نور و سایه، می‌توانید به‌تدریج کنترل بیشتری روی فرم، تناسبات و حجم در طراحی‌های خود پیدا کنید.